Open brief aan de Gemeenteraad van Leiden

Op verzoek van oud-huisarts Jan de Bruijne en bioloog Helias Udo de Haas publiceren wij deze open brief aan de gemeenteraad.

Aanzet voor een compromis over het Roomburgerpark

Binnenkort zult u een besluit nemen over het door B&W voorgestelde vierde hockeyveld in het Roomburgerpark. In de afgelopen periode kwam er vooral nieuwe informatie over de financiële kant van dit voorstel: een kostenpost van bijna 6 mln euro. Daarmee is een toename van 158 extra leden mogelijk, d.w.z. bijna 40.000 per extra lid.  We vinden dat onverantwoord veel, zeker nu we een lange periode van financiële schaarste tegemoet gaan. En al helemaal als we daarbij ook de verdere aantasting van het karakter van het Roomburgerpark en de ongewenste verplaatsing van de huidige speeltuin in beschouwing nemen. Is het hele plan niet over the top?

Tegelijk vinden we dat aan het voorstel van wethouder Dirkse van een wijksportpark ook goede kanten zitten; dan denken we met name aan de voorgestelde vergroening van het schoolplein van de Lorenzschool en het afsluiten en vergroenen van een deel van de Vollenhovenkade voor het autoverkeer. We vroegen ons daarom af of daarin niet ook een kans ligt voor een compromis. We denken daarbij aan het volgende: leg tussen de Lorenzschool en de Hazewinkelstraat een of twee oefenvelden voor jonge hockeyers aan. Daarmee wordt ruimte geschapen om jonge nieuwe leden op te nemen en te trainen. Tegelijk nemen we aan dat de huidige velden zullen worden ontlast en er daardoor ook meer ruimte komt voor hockeywedstrijden. Verder zullen de leerlingen van de Lorenzschool hiermee door de week meer speelmogelijkheden krijgen, een grote wens van deze school. Kortom, het realiseren van deze oefenvelden zal leiden tot een zinnige multifunctionaliteit van speel- en sportruimte. En niet in de laatste plaats, het park krijgt met de vergroening van schoolplein en Vollenhovenkade iets terug van de voortgaande verliezen in de afgelopen dertig jaar.

We hebben dit idee – via de wijkvereniging – voorgelegd aan het bestuur van de hockeyvereniging. Het bestuur vond het een sympathiek plan, maar helaas niet voldoende. Dat laatste kwam voor ons niet helemaal als verrassing; dat zou te mooi zijn geweest. Maar we waren wel verheugd over de vriendelijke houding tegenover ons voorstel. We werden daardoor gesterkt in ons idee dat in deze richting wellicht een basis voor een compromis kan worden gevonden.

We zien nog wel een lastig punt: de parkeerproblematiek. Voor parkeren is bij aanleg van een of twee oefenvelden op het schoolplein nog maar weinig plaats. Hierbij wat gedachten. In de eerste plaats zijn we van mening dat de hockeyvelden primair voor voetganger en fiets bereikbaar moeten zijn. Verder is een mogelijkheid dat de Hazewinkelstraat wordt verbreed en een lus krijgt aan het eind, zodat kinderen aan deze lus kunnen worden afgezet. Voor het parkeren kan worden gedacht aan een verbreding van het laatste stuk van de Vollenhovenkade waardoor daar ruimte voor wat meer parkeerplaatsen ontstaat; dat gaat dan wel ten koste van het daar geplande groen. We kunnen ons ook serieus afvragen of een oplossing wel in die richting moet worden gezocht. Waarom geen betere spreiding van de wedstrijden over zaterdag en zondag? En is het tekort aan parkeerplaatsen niet een consequentie van de wens tot uitbreiding van de hockeyvelden in de professoren- en burgemeesterswijk, in plaats van aan de Vliet?

We vragen u als raadsleden om in deze richting naar een compromis tussen sport en park te zoeken. En om tegelijk daarmee de gemeente een onverantwoorde financiële uitgave te besparen. 

Jan de Bruijne, gepensioneerd huisarts

Helias A. Udo de Haes, bioloog

Appelbomen

Dichtbij het voetbalveldje staan in het gras drie appelbomen. In het voorjaar, als de bomen bloeien, worden ze door insecten bezocht. Het resultaat daarvan zie je in het najaar als de zure appels aan de takken hangen of onder de bomen op de grond liggen.  

De bomen staan heel scheef en het lijkt alsof stormen proberen hen om te waaien. De wind heeft beslist invloed gehad op de ‘scheve houding’ van de bomen.  Met hun wortels houden ze zich heel goed vast aan in de grond. Ik vermoed dat de vroegere ophoging hier in het park met zware klei veroorzaakt dat de wortels niet diep de grond in kunnen dringen, dat ze zich voor een deel horizontaal in de bovenste grondlaag verspreiden.  

De bomen zijn een voorbeeld van jarenlange samenwerking. Samen trotseren ze de storm en blijven overeind. 

Rinny E. Kooi, bioloog

De Wilgenhoutrups

In de oude populieren in het Roomburgerpark zitten onder in de stam ronde gaten van ruim twee centimeter. Dat zijn de ingangen van gangen die wilgenhoutrupsen (Cosses cosses) maken. Dergelijke gangen zitten in loofbomen, vooral in wilgen en populieren en eiken.  

Mevrouw de wilgenmot legt haar eieren op zachte delen van de boom. Jonge rupsen eten het zachter hout, oudere, met sterkere kaken, eten ook in het harde gedeelte. Bomen kunnen aan deze vraat bezwijken maar gelukkig lang niet alle.   

Deze rupsen worden ca 9-10 cm lang en ruim 1 cm dik.  De wilgenhoutrups is de grootste rups die in Nederland leeft. Deze rupsen zijn niet vaak te zien. Ze leven 3 á 4 jaar in een stam en komen dan tevoorschijn. Ze zijn dan op zoek naar een veilige plaats (vaak in schors) om te verpoppen.  

Ze zijn heel mooi en ruiken naar azijn.  Toen ca. 2 jaar oud zag ik voor het eerst zo’n rups en ben dat nooit vergeten. De rupsen zijn kaal, hebben een oranje/rose kleur en aan de rugzijde grote bruine vlekken. De vlinders zijn niet opvallend en hebben een schutkleur. Zij leven slechts enkele dagen, paren, leggen eieren en sterven. Ze hebben geen roltong om zich te voeden.  

Rinny E. Kooi, bioloog

De Watergentiaan

In de maanden juli en augustus zijn in de vijver van het Roomburgerpark gele bloemen te zien. Veel mensen denken dan aan de gele plomp. De bladeren daarvan zitten gedeeltelijk onder water en zijn doorschijnend lichtgroen en gegolfd en de grote drijfbladeren zijn donkergroen. De bloemen zitten op een steeltje dat boven het water uitsteekt. De waterplanten in deze vijver zijn heel anders.  

We hebben te maken met de watergentiaan, Nymphoides peltata. In de vijver is hij volop aanwezig. Nederland is als het ware een bolwerk in het noordwestelijk deel van zijn verspreidingsgebied. Vanaf de oever zien we cirkelvormige drijfbladeren met een hartvormige voet. Zij zitten met lange stelen vast aan de stengels. In de bodem van de vijver verspreiden de stengels zich wortelstokachtig.  

De bloeiwijze bestaat uit schermvormige gele bundels die in de oksels van de bladeren zitten. De bloemen bloeien maar één dag. Na die ene dag verwelken ze en verschijnen er een nieuwe bloemen. Zij bevatten nectar en worden door hommels, andere bijen en waterkevers bevrucht. De plant vormt platte waterafstotende zaden komen die een hele tijd op het water kunnen blijven drijven. 

Rinny E Kooi 

Bioloog 

Knieën van de moerascipres

Op ieder de klein eilandje in de vijver is ruim 25 jaar geleden een moerascipres  aangeplant. Een kenmerk van die bomen is dat ze op hun wortels knieën ontwikkelen. Die zijn niet altijd goed te zien. Inmiddels zijn ze heel goed te zien bij de bomen op de eilandjes. De functie daarvan is onduidelijk. Ze zouden belangrijk kunnen zijn voor de stabiliteit van die bomen of ze zouden belangrijk kunnen zijn voor de ademhaling. Het is nog nooit wetenschappelijk onderzocht. 

Rinny E. Kooi, bioloog

De paddentrek

De vijver in het park is aangelegd tijdens de renovatie van het park kort voor 1998. Vooraf liep ik met buurtgenoten en vertegenwoordigers van de gemeente door het park om te kijken naar wat nodig was. De vertegenwoordigers van de gemeente vertelden dat het nodig was het park op te hogen.  Die noodzaak heb ik toen niet begrepen, was volgens mij niet nodig. Ook nu twijfel ik daar nog aan. 

Het is wel mooi dat er toen een padden- en kikkervijver is aangelegd. In het park en de omgeving zijn nu veel kikkers en padden aanwezig. Af en toe kunnen we ze horen. Afgelopen jaar, tijdens de paddentrek eind februari begin maart, liepen er veel padden over de straat.  De paddentrek is de periode waarin amfibieën zich voortplanten. 

Het resultaat van dat voortplanten zagen we rond 4 juli in de omgeving van het park. Het wemelde van jonge padjes en je moest heel zorgvuldig lopen om te voorkomen dat je erop stond. Ze kropen zelfs de huizen in!

Rinny E. Kooi, bioloog

Jonge pad

Jubileumbordje bij de ingang van het park

Noot van de redactie: Rinny Kooi zal regelmatig een bijdrage schrijven over flora en fauna van Het Roomburgerpark. Haar virtuele rondleiding start bij de ingang van het park waar ooit een zwarte els stond.

In 2006 bestond de Burgemeesterswijk 100 jaar. Dat werd gevierd. Ook werd er in het Roomburgpark een zwarte populier aangeplant bij de ingang naast de flat aan het Van Vollenhoveplein. Dat gebeurde op de landelijke boomplantdag.  Tegelijk werden er nog enkele andere zwarte populieren aangeplant. Natuurlijk kreeg die boom ook een mooi jubileumbordje. 

Diverse keren hebben vandalen de boom zwaar beschadigd en moest er een nieuwe worden aangeplant. Op een bepaald moment is men met dat opnieuw aanplanten maar gestopt. Het enige wat nu nog rest is een deel van het ook door vandalen beschadigde bordje.  

Moeten we dit ‘zielige bordje’ dat zich heel goed weet te handhaven nu nog beschouwen als een monument voor het 100 jarig bestaan van de Burgemeesterswijk? Als we nu naar die andere bomen kijken weten we hoe de oorspronkelijke er nu uit had gezien! 

Rinny E. Kooi, bioloog